رابطه بین مفهوم وجود و ماهیت به چه شکل است

falsafe

موضوع بحث: ما یک مفهوم وجود داریم به معنای هستی و یک مفهوم ماهیت هم داریم، مثلا وقتی میگوییم شجر یک مفهوم ماهوی در ذهن ما شکل میگیرد.

مثلا در الانسان موجود، انسان مفهوم ماهوی است و وجود مفهوم وجود یا هستی است.

در این فصل میخواهیم ببینیم رابطه بین مفهوم وجود و ماهیت به چه شکل است.

در اینجا ما سه قول داریم:

قول اول: قول به عینیت

قول دوم: قول به جزئیت

قول سوم: قول به زیادت ، این نظر علامه طباطبایی است.

نکته: هر گاه دو مفهوم را با هم مقایسه کنیم سه حالت ممکن است داشته باشند:
۱٫ اول اینکه این دو مفهوم عین هم باشند، مثل انسان و بشر
۲٫ دوم اینکه یک مفهوم جزء مفهوم دیگر باشد، مثل مفهوم انسان با مفهوم حیوان
۳٫ سوم اینکه مفهوم اول خارج از ذات مفهوم دوم است، که اسمش را زیادت یا عروض میگذارند. مثلا میگویند این مفهوم خارج یا زائد از مفهوم دیگر است.
مثلا مفهوم ضاحک نه عین انسان است نه جزء انسان، بلکه ضاحک مفهوم زائدی بر انسان است.

نکته ای که در مورد آن بحث داریم:
خب حالا که این مقدمه روشن شد، همین مفهوم را در وجود و ماهیت پیاده میکنیم، ما میخواهیم ببینیم مفهوم وجود عین انسان است یا جزءش یا مفهوم موجود عارض و زائد بر انسان است؟

فلاسفه گویند زیاده العروض علی الماهیت ، زیاده الوجود علی الماهیت. وجود نه عین ماهیت است نه جزء آن. گفتیم علامه این قول را قبول میکند و برای اثبات این دیدگاه سه برهان اقامه میکنند:

 

نظر شما